|
Fjölmörg hugtök og orðasambönd hafa í gegnum tíðina verið
notuð yfir kennsluhætti sem miða að því að mæta mismunandi þörfum nemenda.
Má í því sambandi nefna hugtök eins og „nám án aðgreiningar“, „námsaðlögun“
og „fjölþrepakennsla“. Um þessar mundir virðist hugtakið „einstaklingsmiðað
nám“ vera hvað mest ríkjandi í skólaumræðunni en það er þýðing á enska
hugtakinu „differentiation“.
Skilgreina má einstaklingsmiðað nám sem viðleitni kennara til að laga
kennslu, nám, námsaðferðir og námsumhverfi að mismunandi getu, áhuga og
þörfum hvers einstaklings í námshópi, samhliða því sem leitast er við að
styrkja nemendahópinn sem heild. Ekki er um að ræða eina aðferð heldur
hugsunarhátt sem kemur fram á mismunandi hátt og styðst við margvíslegar
lausnir. Keppt er að því að auka sjálfsvitund nemenda og ábyrgð þeirra á
eigin námi. Í megindráttum fást nemendur í bekk eða námshóp við sömu
efnisþætti en með mismunandi áherslum og misdjúpt.
Kennsluhættir sem kenndir eru við einstaklingsmiðað nám geta hvílt á
gjörólíkri hugmyndafræði, s.s. atferlisfræði og mannúðarsálfræði, en
algengast er þó að rökin séu sótt til hugsmíðahyggjunnar. Einnig er stuðst
við fjölgreindarkenningar Gardners og greindarkenningar Sternbergs og gengið
út frá því að auka megi greind barna með því að sjá þeim fyrir auðugri
námsreynslu.
Það eru fimm grunnþættir í skólastarfi sem kennari getur haft áhrif á í
einstaklingsmiðuðu námi til að auka líkurnar á að nemendur læri á sem
árangursríkastan hátt, þ.e. inntak (content), aðferð (process), afrakstur (product),
tenging eða viðhorf (affect) og námsumhverfi (learning environment).
Inntakið er það sem er kennt og hvernig nemendum er gefinn aðgangur að
upplýsingum og hugmyndum. Aðferðin lýsir aðgerðum sem nemandi notar til að
tileinka sér og eigna sér vitneskju, skilning og færni í viðfangsefni.
Afraksturinn er eitthvað áþreifanlegt sem sýnir hvað nemandi hefur lært.
Tengingin eða viðhorfið er hvernig nemandi tengir hugsanir og tilfinningar
inn í kennslustofuna. Námsumhverfið er hvernig og hvaða tilfinningar
kennslustofan kallar fram og hvaða hlutverki hún gegnir. Að auki eru þrjú
megineinkenni hjá nemendum sem kennarar geta brugðist við eftir því hvernig
þeir tileinka sér námskrá og leiðbeiningar. Þetta eru námshæfi (readiness)
sem gefur til kynna hvað nemandi veit, skilur og getur gert í dag, áhugi (intrest),
þ.e. hvað nemanda finnst skemmtilegt að læra, hugsa um og gera og að lokum
námsnið (learning profile) sem felst í því hvaða aðferðir henta nemanda best
til að læra. Þættir eins og kynferði, menning og mismunandi þættir greindar
geta haft áhrif þar á.
Námsmat í einstaklingsmiðaðri kennslu er stöðugt, fjölþætt og greinandi.
Markmið þess er að veita kennara upplýsingar frá degi til dags um
námsvitund, hugmyndir, færni, áhugamál og framgang nemenda. Ekki er litið á
matið sem eitthvað sem kemur í lok annar eða lotu til að sjá hvað nemandi
lærði heldur er það samofið kennslunni og notað til að skilja nemanda svo
auðveldara sé að koma til móts við hann með kennslu morgundagsins. Matið er
hugsað sem tæki til að hjálpa nemanda að þroskast en ekki að skrá mistök
hans. Matið getur farið fram á mismunandi hátt, t.d. með litlum umræðuhópum
nemenda og kennara, umræðum alls bekkjarins, skýrslumati, ferlismöppu,
heimavinnumati, skoðunum eða sjálfsmati. Ætlast er til að allir geri sitt
besta í einstaklingsmiðuðu námi og litið er bæði á hópastarf og
einstaklingsstarf þegar um er að ræða námsmat, kennslu og endurgjöf. |
Forsíða